2022

8 items

หยาดน้ำค้าง (Drosera peltata Thunb) วงศ์ Droseraceae หนึ่งในพืชกินแมลงที่พบในประเทศไทย มีความงดงามแปลกตา บริเวณใบจะมีขนเล็ก ๆ ส่วนปลายมีหยดน้ำเหนียวใสประกายระยิบระยับ ทำไมพืชถึงกินแมลง นั่นก็เพราะว่าพืชในกลุ่มนี้ ส่วนใหญ่มักจะขึ้นอยู่ในพื้นที่หรือบริเวณที่แร่ธาตุสารอาหารค่อนข้างน้อย ดินขาดความอุดมสมบูรณ์โดยสารอาหารที่พืชต้องการโดยหลัก ๆ ได้แก่ ไนโตรเจน ฟอสฟอรัส และ โพแทสเซียม โดยเฉพาะธาตุไนโตรเจน ที่เป็นธาตุที่สำคัญมาก ๆ ซึ่งแมลง ก็มีธาตุอาหารนี้อยู่ภายในตัว พืชเหล่านี้จึงพัฒนาใบ ที่มีความสามารถในการดักจับแมลง เพื่อดักจับและดูดซับธาตุอาหารในตัวแมลงนั่นเอง

ภาพถ่ายอิเล็กตรอนของใบกัญชาสายพันธุ์หางกระรอก โดยที่จะสังเกตเห็นลักษณะเด่นสองอย่าง 1. tall needle (ส่วนหนาม ๆ) เป็น physical defense ของใบไม้จากแมลง ที่ซึ่งเป็นแหล่งที่ผลิต CBD (Cannabidiol) 2. glandular trichome (สีชมพู) เป็น chemical defense ที่แหล่งของ THC (Tetrahydrocannabinol) ที่สูงเป็นพิเศษ ซึ่งถ้าสายพันธ์ุไหนเจอก้อนกลม ๆ เยอะ จะสามารถผลิต THC ออกมาได้เยอะ ซึ่งจะกระจายตัวไปทั่วส่วนต่างๆของต้นกัญชา ซึ่งเราจะใช้ศึกษาลักษณะกายภาพของใบกัญชาในสายแต่สายพันธุ์ว่ามีลักษณะส่วนประกอบอย่างไร จุดไหนที่น่าสนใจ เพื่อใช้ในการสกัดสารสำคัญออกมา

ภาพถ่ายของ glomerulus ของหนูทดลองที่เป็นโรคภูมิต้านทานเนื้อเยื่อของตนเอง (Autoimmune Diseases) ที่ผ่านการย้อมด้วยสีเรืองแสง ชนิดแอนติบอดี ที่สามารถบอกถึงความแตกต่างกันของเซลล์หรือโปรตีนที่ต้องการย้อมจากสีที่แตกต่างกัน เผยให้เห็นตำแหน่งของความสำคัญ ที่สามารถบ่งบอกถึงความเป็นโรคของหนูทดลองได้โดยภาพนี้สีเขียวเป็นตัวแทนของ IgG ที่ไปสะสมใน glomerulus ทำให้เกิดความเสียหายที่ glomerulus ซึ่งเป็นอาการแสดงอย่างหนึ่งในโรคที่เกี่ยวข้องกับ Autoimmune Diseases แต่ความสวยงามของสีเขียวที่เกิดขึ้นนั้น กลับมีความคล้ายกับพระจันทร์ครึ่งเสี่ยวซึ่งบังเอิญคล้องจองกับคำว่า Moon ของ Autoimmune Diseases จึงเป็นที่มาของชื่อภาพนี้ที่ชื่อ AUTOIM-MOON

กังหันน้ำที่ปรากฏในภาพคือวัสดุประเภท 2 มิติ (Two-dimensional material) ชื่อว่าแมกซีน (MXene) ซึ่งมีคุณสมบัติพิเศษหลายอย่าง เช่น สามารถใช้เป็นวัสดุกักเก็บประจุไฟฟ้าและเป็นตัวนำไฟฟ้าในขั้วแบตเตอร์รี่ นอกเหนือไปจากนั้น แมกซีนยังสามารถใช้ในการทำให้น้ำมีความบริสุทธิ์ โดยกระบวนการ capacitive water desalination โดยปกติแล้วกระบวนการสังเคราะห์แมกซีนจะได้ผลลัพธ์เป็นแผ่นวัสดุ ที่มีขนาดของพื้นที่ผิวกว้างกว่าความหนาเกิน 1000 เท่าซึ่งก็คือส่วนที่เป็นผืนน้ำสีฟ้าที่ปรากฏในภาพ ส่วนตัวกังหันน้ำ เกิดจากการการที่วัสดุแมกซีนเกิดการ exfoliate ที่ไม่สมบูรณ์ ทำเกิดเป็น multilayer particle ที่มีด้านที่กว้างที่สุดของกังหันมีขนาดประมาณ 10 ไมโครเมตร หรือเล็กกว่าขนาดของเส้นผมมนุษย์โดยเฉลี่ยประมาณ 10 เท่า

ดอกตูมของต้นบานค่ำ (Rivea ornata) ถูกตัดตามขวาง ย้อมด้วยสีสูตรเฉพาะ ส่องด้วยกล้องจุลทรรศน์แบบใช้แสงที่กำลังขยาย 40 เท่า เผยให้เห็นโครงสร้างและการเรียงตัวของอวัยวะต่าง ๆ ที่เป็นส่วนประกอบของดอก โดยสามัญแล้วดอกไม้จะประกอบด้วยองค์ประกอบ 4 ชั้น ได้แก่วงกลีบเลี้ยง วงกลีบดอก เกสรเพศผู้ และเกสรเพศเมีย ซึ่งนักวิทยาศาสตร์มักวาดภาพชั้นทั้ง 4 ของดอก ซึ่งเรียกว่า ผังโครงสร้างดอก (floral diagram) เพื่อศึกษาและแสดงความจำเพาะของโครงสร้างดอกของพืชแต่ละชนิดที่อาจมีความเหมือนหรือแตกต่างกันออกไปซึ่งเป็นประโยชน์อย่างมากในทางอนุกรมวิธานพืช โดยภาพนี้แสดงให้เห็นถึงรูปแบบของผังโครงสร้างดอก ที่สร้างจากตัวอย่างพืชจริง ไม่ใช่แค่เพียงรูปวาด

โครงสร้างภายในลำต้นของพืชตามภาพตัดขวางจะมีการเรียงตัวจากด้านนอกไปยังด้านในสุดดังนี้ เอพอเดอร์มิส คอร์เทกซ์ สตีลและพิธ ภายในสตีล จะประกอบด้วยมัดท่อลำเลียงอยู่เป็นกลุ่มๆด้านในคือไซเลม เป็นท่อลำเลียงน้ำและแร่ธาตุ ด้านนอกคือโพลเอ็ม เป็นท่อลำเลียงอาหาร โดยเรียงตัวในแนวรัศมีเดียวกันมี วาสคิวลาร์ เรย์ ขั้นอยู่ระหว่างมัดท่อลำเลียงเชื่อมต่อกับคอร์เทกซ์ และ พิธ ซึ่งจะอยู่ด้านในสุด

มดแดงมีชื่อสามัญว่า The Weaver Ant ลักษณะเด่นคือ ไม่มีเหล็กใน แต่ป้องกันตัวโดยใช้สารที่ชื่อว่า กรดมด หรือ Formic Acid ที่อยู่ในส่วนท้อง (Gaster) และปล่อยออกมาทางช่องเปิดเล็กๆ ที่ปลายส่วนท้อง มีกลิ่นฉุนใช้ขับไล่ศัตรู หรือฉีดใส่บาดแผลของศัตรู ทำให้เกิดอาหารระคายเคือง ปวดแสบปวดร้อน จอห์น เรย เป็นนักธรรมชาติวิทยาชาวอังกฤษ ซึ่งเป็นบุคคลแรกที่สกัดกรดฟอร์มิกโดยกลั่นจากมดจำนวนมาก ซึ่งปัจจุบันได้นำกรดฟอร์มิกมาใช้ประโยชน์อย่างแพร่หลาย ในวงการอุตสาหกรรม เช่น การฟอกหนัง การผลิตกาวลาเท็กซ์ และเป็นสารกำจัดเชื้อโรคในอาหาร

Uca annulipes เป็นปูก้ามดาบชนิดหนึ่งจากหลาย ๆ ชนิด ที่สามารถพบเห็นได้ในบริเวณป่าชายเลนหรือป่าโกงกาง และหาอาหารตอนน้ำลงในตอนเย็น ปูก้ามดาบชนิดนี้มีสีสันสวยงามสะดุดตา แต่ปูก้ามดาบเพศผู้และเพศเมียมีขนาดและรูปลักษณ์ต่างกัน ปูก้ามดาบเพศผู้มีเสน่ห์เพราะมีก้ามข้างหนึ่งใหญ่กว่าอีกข้าง ส่วนปูก้ามดาบเพศเมียจะมีก้ามขนาดเล็กสองข้าง ปูก้ามดาบเพศผู้ขนาดใหญ่ใช้เวลาขุดโพรงนานที่สุดเมื่อเทียบกับปูก้ามดาบเพศเมียและปูก้ามดาบตัวเล็ก

2021

14 items

ชุดป้องกันเชื้อโรคและสารเคมี PPE ผลิตจากผ้าสปันบอนด์ ผลิตจากเม็ดพลาสติก Polypropylene หรือ PP เกรดพิเศษผลิตเป็นผ้าใยสังเคราะห์

ในสถานการณ์ปัจจุบันเกิดโรคระบาดที่ร้ายแรงขึ้นมา ทุกคนบนโลกได้รับผลกระทบ ไม่มากก็น้อย สวนสนุกเเห่งนี้ก็เช่นกันในทุก ๆ ปี

เป็นภาพของผมกับน้าที่กำลังจะเดินกลับจากการทิ้งขยะแต่ว่ามีรถพยาบาลเข้ามาในซอยเพื่อรับผู้ป่วย จากภาพ ผมให้น้าผมเป็นแบบให้กับภาพ

ในสถานการณ์หลังจากเกิดวิกฤติโรคโควิด-19 เช่นนี้ การเดินทางไปยังที่ต่าง ๆ ควรจะรักษาระยะห่าง เนื่องจากเชื้อโควิด-19 หรือชื่อวิทยาศาสตร์ว่า SARS-CoV-2

หลังฝนตกหนักในเช้าวันพระ ช่วงเวลาที่พระจะออกบิณฑบาต บริเวณริมฟุตบาทหน้าวัด เกิดแอ่งน้ำขนาดไม่ใหญ่มากและเมื่อเราเอากล้องลองส่องลงเรียบ ๆ กับพื้นน้ำนั้น

เชื้อไวรัสในระบบทางเดินหายใจไวรัสโคโรน่าสายพันธุ์ใหม่ 2019 (โรคโควิด-19) แพร่กระจายโดยอาศัยเสมหะน้ำมูลและละอองฝอย

เมื่อโควิด-19 ระบาด ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงทางการศึกษาเร็วขึ้นกว่าเดิม โควิด-19 กดดันให้ต้องเปลี่ยนมาใช้ชีวิต และการรวมกลุ่มกันทางไซเบอร์ การเรียนการสอนต้องปรับตัวครั้งใหญ่ เป็นการแปลงรูปไปตามเทคโนโลยีดิจิทัลที่พัฒนาขึ้น ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงทางการเรียนการสอนเร็วขึ้น เทคโนโลยีในปัจจุบันรองรับการเรียนการสอนแบบใหม่ได้ดี มีวิดีโอคอนเฟอเรนซ์ที่รวมกลุ่มเห็นหน้ากัน เราจึงรวมกลุ่มคนเพื่อทำกิจกรรมการเรียน บนโลกไซเบอร์ ได้จัดการเรียน การสอน การสัมมนาและประชุมแบบออนไลน์ สามารถพูดคุยโต้ตอบเหมือนอยู่ใกล้ ๆ กัน

การตรวจคัดกรองโดยผ่านการวัดุณหภูมิในร่างกายของเรา เพื่อตรวจหาอุณหภูมิที่มีความเสี่ยงสูง โดยผ่านเครื่องวัดอุณหภูมิที่จะเป็นตัวช่วยในการหาผู้ติดเชื้อไม่มากก็น้อย และภาพยังสื่อการปรับวิถีชีวิตเก่ากับใหม่รวมกัน อีกทั้งยังเป็นการปรับวิถีชิวิตยุคปัจจุบันและวิถีชีวิตยุคอดีตเข้าด้วยกัน โดยมีวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีในการดำเนินชีวิต

เรามีการเรียนรู้จากการระบาดของไวรัสโควิด 19 ระลอกแรก เราได้ปรับเปรียนข้อปฏิบัติในสังคมเข้าสู่ความปกติรูปแบบใหม่ หรือ New Normal

เลนส์ใกล้วัตถุ (Objective lens) เป็นเลนส์ที่อยู่ใกล้กับแผ่นสไลด์ หรือวัตถุ ปกติติดกับแป้นวงกลมซึ่งมีประมาณ 3-4 อัน
แต่ละอันมีกำลังบอกเอาไว้ เช่น x3.2, x4, x10, x40 และ x100 ภาพที่เกิดจากเลนส์ใกล้วัตถุเป็นภาพจริงหัวกลับ
แต่เดิมการศึกษาวัตถุที่มีขนาดเล็กมากใช้เพียงแว่นขยายและเลนส์อันเดียวส่องดู เช่นเดียวกับการใช้แว่นขยายส่องดูลายมือ
ในปี พ.ศ. 2208 รอเบิร์ต ฮุกได้ประดิษฐ์กล้องจุลทรรศน์ชนิดเลนส์ประกอบ ป้องกันการรบกวนจากแสงภายนอกได้
และไม่ต้องถือเลนส์ให้ซ้อนกัน ต่อมาเขาได้ส่องดูไม้คอร์กที่ฝานบาง ๆ แล้วพบช่องเล็ก ๆ มากมาย
เขาเรียกช่องเหล่านั้นว่าเซลล์ ซึ่งหมายถึงห้องว่างๆ เซลล์ที่ฮุกเห็นเป็นเซลล์ที่ตายแล้ว

ภาพนี้เป็นส่วนหัวของผึ้งหลวง (Apis dorsata) ซึ่งเป็นผึ้งให้น้ำหวานที่มีขนาดใหญ่ที่สุดในประเทศไทย
โดยการมีขนบริเวณตาประกอบนั้นเป็นลักษณะหนึ่งของผึ้งในสกุล Apis ผึ้งหลวงมักจะสร้างรังอยู่ตามต้นไม้สูง ๆ
หน้าผาสูง หรือภายนอกของอาคารบ้านเรือนสูง ๆ ลักษณะรังจะมีชั้นเดียวทำรังในที่โล่งแจ้ง
จึงไม่สามารถนำมาเลี้ยงในหีบได้ และด้วยพฤติกรรมที่ดุกว่าผึ้งชนิดอื่นค่อนข้างมาก
ทำให้การเลี้ยงในระดับอุตสาหกรรมเป็นไปได้ยาก การจะเก็บน้ำผึ้งจากผึ้งหลวงนั้น
จำเป็นต้องตีหรือเผารังทำให้จำนวนของผึ้งหลวงปัจจุบันลดลงเป็นอย่างมาก

Salmonella spp. บนอาหารเลี้ยงเชื้อ Xylose Lycine Decabocylate agar (XLD agar) 
เป็นเชื้อที่เป็นสาเหตุของโรคอาหารเป็นพิษและไข้ไทฟอยด์ โดยเชื้อมีความแตกต่างกันมากกว่า 2500 ซีโรวาร์
ลักษะที่เห็นบนอาหารเลี้ยงเชื้อนี้ มีลักษณะโคโลนี 2 ลักษณะ ได้แก่ Typical colony คือ โคโลนีกลม สีชมพูใส
มีจุดสีดำตรงกลาง และ Atypical colony คือ โคโลนีกลม สีเหลือง อาจมีหรือไม่มีมีจุดสีดําตรงกลาง
ผสมผสานกับการสร้างสรรค์การ Streak เชื้อในรูปแบบใหม่ ให้แตกต่างออกจากการ streak แบบเดิม

เมื่อประมวลภาพ 3 มิติ ของซากดึกดำบรรพ์ Premaxilla ไดโนเสาร์ซอโรพอด
โดยอาศัยความแตกต่างของความหนาแน่นระหว่างกระดูกกรามบนและฟัน
ทำให้ภาพออกมาไล่เฉดสีเหมือนกาแล็คซี่ที่มีฟันเรียงรายอยู่ภายใน โดยภายในของ Premaxilla นั้น
เผยให้เห็นฟันใหม่ที่กำลังจะขึ้นแทนที่ฟันชุดเก่าจำนวนหลายซี่
นอกจากนี้ตัวฟันยังมีลักษณะโค้งเรียวยาว ปลายมน ซ้อนเรียงกัน 

2020

1 item

ผักตบชวาเป็นพืชที่ขยายพันธุ์ได้อย่างรวดเร็วโดยเฉพาะช่วงฤดูฝนจึงมีปริมาณมากในช่วงนั้น สารเคมีที่เราใช้กันอยู่ในชีวิตประจำวัน เช่น ผงซักฟอก ปุ๋ย
เป็นธาตุอาหารของพืชน้ำโดยเฉพาะผักตบชวาเป็นอย่างดี แพผักตบชวาจะกีดขวางการเดินทางของน้ำ อัตราการไหลของน้ำจึงลดลง
กีดขวางการระบายน้ำของประตูน้ำ อีกทั้งยังทำให้ระบบนิเวศเสียหาย แม้ผักตบชวาจะสามารถดูดซึมธาตุอาหารที่เป็นตัวการทำให้น้ำเสีย
แต่เมื่อมีปริมาณมากเกินไปจะส่งผลกระทบกับสิ่งมีชีวิตใต้น้ำ

2019

1 item

เกลือแกงหรือโซเดียมคลอไรด์เป็นผลึกสีขาวละลายน้ำได้ดี การโรยเกลือขณะลุยไฟทำให้ออกซิเจนในอากาศลดลง
จึงทำให้เปลวไฟค่อยๆลดความร้อนแรงลงได้

โครงการประกวดภาพถ่ายวิทยาศาสตร์ "วิทย์ติดเลนส์"

อพวช. ขอเชิญชวนทุกคนร่วมกันสื่อสารวิทยาศาสตร์ ด้วยการมองสิ่งรอบตัวเป็นวิทยาศาสตร์ แล้วถ่ายภาพมาร่วมสนุกกันตาม
หัวข้อที่ทางเราตั้งเอาไว้เหมือนเป็นการแชร์ประสบการณ์ในการพบเห็นเรื่องราววิทยาศาสตร์รอบตัวแล้วมาเล่าสู่กันฟังผ่านภาพถ่าย

วิธีการส่งภาพ

ขั้นตอนการส่งภาพประกวด

1. เข้าไปที่เมนู "หัวข้อการประกวดและส่งภาพเข้าประกวด"
2. เลือกประเภท/รุ่น/หัวข้อการประกวด
3. อ่านกติกาการประกวดทั้งหมดให้ครบถ้วน
4. คลิกที่ "ส่งภาพเข้าประกวด" เพื่อเข้าสู่ลิงค์ส่งภาพ google form 

 

วิธีการโหวตภาพ

1 email เข้าโหวตได้ 1 ครั้ง ซึ่งในแต่ละครั้งจะสามารถโหวตได้อย่างน้อย 1 ภาพ และโหวตได้สูงสุดไม่เกิน 5 ภาพ

ติดต่อเรา

โทรศัพท์ 02 577 9999 ต่อ 1472 หรือ 1474

nsmphotocontest@nsm.or.th

องค์การพิพิธภัณฑ์วิทยาศาสตร์แห่งชาติ
39 หมู่ 3 ถ. เลียบคลองห้า ต.คลองห้า อ.คลองหลวง
จ.ปทุมธานี 12120